تبلیغات

Code Center

آموزش دین وزندگی 1 - زمینه‌های هدایت و گمراهی از دیدگاه قرآن


درباره ما
دوستان
آخرین مطالب
لینکستان
نظر سنجی
امكانات جانبی
 

زمینه‌های هدایت و گمراهی از دیدگاه قرآن

هدایت ظلالت

رهروان ولایت ـ خداوند متعال در آیه 4 سوره ابراهیم می‌فرماید: یضِلُّ اللَّهُ مَنْ یشَاءُ وَیهْدِی مَنْ یشَاءُ، خدا هر کس را بخواهد گمراه و هر کس را بخواهد هدایت می‌کند، امّا واضح و روشن است که هدایت و ضلالت الهی جریان و راهی است پیش روی بشریت.

اگر به آیات دیگر مراجعه كنیم می‌فهمیم زمینه هدایت و ضلالت به دست خود ماست و این بستگی به ما دارد که خود را به کدام جریان بسپاریم؛ الهی یا شیطانی.

آیت الله مکارم شیرازی در این رابطه می‌فرماید: وقتی انسان از كنار پرتگاه یا رودخانه خطرناك می‌گذرد هر چه خودش را به لبه پرتگاه نزدیك‌تر کند، احتمال سقوطش بیشتر و احتمال نجات كمتر می‌شود، امّا هر قدر خودش را از لبه پرتگاه دور کند، احتمال سقوط كمتر می‌شود. این یكی هدایت و آن دیگری ضلالت نام دارد.[1]

طبق آیات قرآن، سه عامل در انسانها زمینه ساز هدایت است:

اول: پاكی و صفای باطنی افراد كه زمینه ایمان آوردن است: "إنّ اللهَ لَهَادِ الّذِینَ آمَنُوا إلَی صراطٍ مُسْتَقِیمٍ؛ خداوند كسانی را كه ایمان آورده‌اند، به راه مستقیم هدایت می‌كند".

مسّلماً ایمان آوردن از افعال اختیاری انسان است كه فرد ایمان آورنده ابتدا دنبال حقیقت می‌رود، بعد تشخیص حقانیت می‌دهد و ایمان می‌آورد. بعد از اینکه مقدمات از طرف عبد صورت بگیرد، هدایت الهی شامل حالش می‌شود.

"یَهْدِی بِهِ اللَّـهُ مَنِ اتَّبَعَ رِ‌ضْوَانَهُ سُبُلَ السَّلَامِ؛ (مائده، آیه 16) هر كس كه از راه‌های صحیح پیروی می‌كند خدا او را هدایت می‌نماید"

"قُلْ إِنَّ اللّهَ یضِلُّ مَن یشَاءُ وَ یهْدِی إِلَیهِ مَنْ أَنَابَ؛(رعد، آیه 27) بگو خداوند هر كس را بخواهد گمراه می‌نماید و هر كس را كه به درگاه خدا انابه كند هدایت می‌كند"

"اللَّهُ یَجْتَبِی إِلَیْهِ مَن یَشَاء وَیَهْدِی إِلَیْهِ مَن یُنِیبُ؛(شورى، آیه 13) خداوند هر كس را بخواهد بر می‌گزیند و كسی را كه به سوی او باز گردد هدایت می‌كند".

دوم: به دنبال هدایت بودن افراد:"فَمَنِ اتَّبَعَ هُدایَ فَلا یَضِلُّ وَ لا یَشْقی؛(طه، آیه 123) هر كس از هدایت من پیروی كند نه گمراه می‌شود و نه در رنج خواهد بود".

سوم: اعتصام به خدا: "وَ مَنْ یَعْتَصِمْ بِاللَّهِ فَقَدْ هُدِیَ إِلى‏ صِراطٍ مُسْتَقیمٍ ؛(آل عمران، آیه 101) هر كس به خدا تمسك جوید به راهی راست هدایت شده‌است".

- در نقطه مقابل، قرآن کریم چهارعامل زمینه ساز گمراهی معرفی می‌نماید:

اول: كسانی كه چشم و گوش و عقلشان را تعمّدی به روی حقایق بسته‌اند تا از هدایت دور باشند:

"وَ إِنْ تَدْعُوهُمْ إِلَی الْهُدی لا یسْمَعُوا؛(اعراف، آیه 193) اگر آن ها را به هدایت فراخوانید سخنانتان را گوش نمی‌دهند"

"إِنْ تَدْعُوهُمْ إِلَى الْهُدَى لَا یَتَّبِعُوكُمْ ؛(اعراف، آیه 193) اگر آنان را به سوی هدایت دعوت نمایید، از شما پیروی نمی‌كنند"

"وَأَمَّا ثَمُودُ فَهَدَیْنَاهُمْ فَاسْتَحَبُّوا الْعَمَىٰ عَلَى الْهُدَىٰ؛(فصلت، آیه 17) ثمود را هدایت كردیم ولی آن‌ها نابینایی(گمراهی) را بر هدایت ترجیح دادند".

دوم: فساد درونی، مثل كذب و كفران نعمت:

"إِنَّ اللَّهَ لَا یَهْدِی مَنْ هُوَ كَاذِبٌ كَفَّارٌ؛(زمر، آیه 3) خداوند آن كس را كه دروغگو و كفران كننده‌ است هرگز هدایت نمی‌كند"

"إِنَّ اللَّهَ لَا یَهْدِی مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ كَذَّابٌ؛(غافر،آیه 28) خداوند كسی را كه اسراف كار و بسیار دروغگو است هدایت نمی‌كند"

"وَاللّهُ لاَ یَهْدِی الْقَوْمَ الْفَاسِقِینَ؛ خداوند قوم فاسق و ظالم را هدایت نمی‌كند".

سوم: شیطان و هواهای نفسانی زمینه گمراهی است:

"وَلَا تَتَّبِعِ الْهَوَىٰ فَیُضِلَّكَ عَن سَبِیلِ اللَّـهِ؛(ص، آیه 26) از هوای نفس پیروی مكن كه تو را از راه خدا منحرف می‌سازد".

"وَیُرِیدُ الشَّیْطَانُ أَن یُضِلَّهُمْ ضَلاَلاً بَعِیدًا؛(نساء، آیه 60) شیطان می‌خواهد مردم را به بیراهه‌های دور دستی بیفكند".

چهارم: دوستان و انسان‌های فاسد، باعث گمراهی انسان می‌شوند:

"وَ أَضَلَّ فِرْعَوْنُ قَوْمَهُ؛( طه، آیه‌79) فرعون قومش را به ظلالت كشاند".

در قیامت گمراهان می‌گویند:" إِنَّا أَطَعْنَا سَادَتَنَا وَكُبَرَاءنَا فَأَضَلُّونَا السَّبِیلَا؛!(احزاب ، آیه 67) ما از سران و بزرگان گمراه خود، تبعیت كردیم، پس ما را گمراه كردند".

بنابراین اضلال و هدایت الهی مبتنی بر مقدمه‌ها و زمینه‌هایی است كه اختیار انسان در آن نقش اساسی دارد. خداوند وسیله هدایت و ضلالت را برای همگان فراهم كرده‌است، از درون،‌ عقل كه پیامبر باطنی است و از بیرون، پیامبران و منادیان نور و كتاب‌های آسمانی و پند‌ها و اندرزها را برای هدایت انسان فراهم كرده‌ است. یا راه مستقیم و هدایت را انتخاب می‌كند یا به بیراهه می‌رود : "إِنَّا هَدَیْنَاهُ السَّبِیلَ إِمَّا شَاكِراً وَ إِمَّا كَفُوراً؛(انسان، آیه 3) ما راه را به مردم نشان داده‌ایم. یا شكر گزار و سر براه‌اند یا كفران نعمت می‌كنند.

هدایت و ضلالت در قرآن به معنای اجبار بر انتخاب راه درست یا غلط نیست بلكه به شهادت آیات متعدد، هدایت به معنای فراهم آوردن وسایل سعادت و اضلال به معنای از بین بردن زمینه‌ها است، بدون این كه جنبه اجباری بگیرد. فراهم ساختن اسباب یا بر هم زدن اسباب نتیجة اعمال انسان است، پس اگر خدا به كسانی توفیق هدایت دهد یا از كسانی توفیق را سلب می‌كند نتیجة اعمال خودشان است.

-------------------------------------------

1 . تفسیر نمونه، ج 1، ص 151.




:: مرتبط با: مطالب دینی ,
:: برچسب‌ها: زمینه‌های هدایت و گمراهی از دیدگاه قرآن ,
ن : مهران ارزانی
ت : دوشنبه 15 اردیبهشت 1393
می توانید دیدگاه خود را بنویسید
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.
 
موضوعات
صفحات
نویسندگان
آرشیو مطالب
برچسب ها
جشنواره وبلاگنویسی